BTĐKT - Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với nền hành chính quốc gia, ngành Hải quan xác định cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa quản lý là nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời là nội dung thi đua xuyên suốt của toàn ngành. Hưởng ứng các phong trào thi đua do Chính phủ và Bộ Tài chính phát động, đặc biệt là phong trào thi đua “Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh”, Cục Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp với tinh thần đổi mới, sáng tạo, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy chuyển đổi số làm động lực và hiệu quả quản lý làm thước đo.

Không dừng lại ở việc hoàn thành các chỉ tiêu được giao, phong trào thi đua trong toàn ngành đã khơi dậy tinh thần chủ động, trách nhiệm và sáng tạo của mỗi cán bộ, công chức. Từ việc rà soát quy trình nghiệp vụ, đề xuất sáng kiến cải cách đến ứng dụng công nghệ số trong quản lý, mỗi đơn vị đều nỗ lực tạo ra những chuyển biến thực chất, góp phần xây dựng nền hải quan hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch.

Thi đua tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính

Một trong những kết quả nổi bật của phong trào thi đua là việc đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thực hiện các nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, Cục Hải quan đã khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để triển khai các phương án cải cách theo đúng lộ trình. Đến nay, ngành Hải quan đã hoàn thành bãi bỏ 17 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 11 thủ tục hành chính; đồng thời cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh và thực hiện cắt giảm 2 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực đại lý làm thủ tục hải quan và kinh doanh hàng miễn thuế.

Cơ quan Hải quan đã cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh theo Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP

Đáng chú ý, với tinh thần thi đua quyết tâm hoàn thành vượt mức nhiệm vụ, ngoài việc thực hiện đầy đủ các nội dung theo kế hoạch, Cục Hải quan còn chủ động rà soát, đề xuất thêm nhiều phương án cải cách ngoài chỉ tiêu được giao. Theo Quyết định số 1848/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đơn vị đã hoàn thành phương án cắt giảm, đơn giản hóa 33 trong tổng số 39 thủ tục hành chính theo kế hoạch, đồng thời chủ động thực hiện thêm 13 thủ tục hành chính ngoài kế hoạch, nâng kết quả thực hiện lên gần 118% so với mục tiêu được giao. Đối với điều kiện kinh doanh, toàn bộ 16/16 điều kiện thuộc diện rà soát đã được hoàn thiện phương án cắt giảm để trình Chính phủ xem xét, ban hành.

Theo Quyết định số 2421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, ngành Hải quan cũng đã hoàn thành cắt giảm, đơn giản hóa 25/39 thủ tục hành chính, đạt hơn 64% kế hoạch; các thủ tục còn lại đang được tập trung triển khai, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Những kết quả này không chỉ góp phần giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà còn thể hiện rõ hiệu quả của các phong trào thi đua yêu nước khi được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ, giải pháp thiết thực, hướng đến mục tiêu xây dựng nền hành chính phục vụ.

Lấy chuyển đổi số làm động lực đổi mới quản lý

Nếu cải cách thủ tục hành chính là nền tảng thì chuyển đổi số chính là động lực để ngành Hải quan đổi mới toàn diện phương thức quản lý.

Theo đại diện Văn phòng Cục Hải quan, cải cách thủ tục hành chính được triển khai đồng bộ với hiện đại hóa hải quan trên nền tảng số, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường tính công khai, minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

Hiện nay, Cục Hải quan đang khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch cải cách, phát triển và hiện đại hóa hải quan giai đoạn 2026 - 2030 với nhiều nhiệm vụ mang tính đột phá. Trong đó có việc nghiên cứu phương pháp đo lường thời gian thông quan, giải phóng hàng hóa theo chuẩn mực của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO); xây dựng bản đồ số trong lĩnh vực hải quan; mở rộng ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ hiện đại vào hoạt động quản lý.

Đây không chỉ là những nhiệm vụ chuyên môn mà còn là những công trình, phần việc tiêu biểu trong phong trào thi đua đổi mới sáng tạo, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hải quan số, hải quan thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.

Song song với đó, các đơn vị trong toàn ngành tiếp tục duy trì thường xuyên các cuộc đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong hoạt động xuất nhập khẩu; triển khai đo thời gian giải phóng hàng hóa tại các cửa khẩu biên giới đất liền, phục vụ xây dựng Đề án đổi mới kiểm tra chuyên ngành theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Khẳng định vị thế Hải quan Việt Nam trong hội nhập

Phong trào thi đua “Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh”  không chỉ tạo chuyển biến trong nước mà còn góp phần nâng cao vị thế của Hải quan Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Hải quan Việt Nam được các nước ASEAN tín nhiệm giao chủ trì hoạt động “Thúc đẩy phương pháp quản lý và phát triển nguồn nhân lực hiện đại” thuộc nhóm làm việc tăng cường năng lực Hải quan ASEAN. Đặc biệt, sáng kiến xây dựng tài liệu hướng dẫn triển khai mô hình quản lý nguồn nhân lực theo năng lực do Hải quan Việt Nam chủ trì đã được các nước thành viên đánh giá cao, tiếp tục khẳng định năng lực chuyên môn, uy tín và vai trò ngày càng tích cực của Hải quan Việt Nam trong khu vực.

Kết quả này cho thấy hiệu quả của việc gắn phong trào thi đua với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới phương thức quản lý và hội nhập quốc tế - những yếu tố quan trọng để xây dựng ngành Hải quan hiện đại, chuyên nghiệp.

Từ những kết quả đạt được có thể thấy, các phong trào thi đua yêu nước đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính, hiện đại hóa quản lý và chuyển đổi số trong toàn ngành Hải quan. Mỗi sáng kiến, mỗi phần việc, mỗi kết quả vượt chỉ tiêu đều phản ánh tinh thần trách nhiệm, sự đổi mới và quyết tâm của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực hiện nhiệm vụ.

Với khí thế thi đua sôi nổi, tinh thần đoàn kết, sáng tạo và khát vọng cống hiến, ngành Hải quan đang tiếp tục tăng tốc cải cách, hiện đại hóa toàn diện, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ, lấy hiệu quả quản lý làm mục tiêu và lấy đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển.

Đó cũng là minh chứng sinh động cho các phong trào thi đua yêu nước khi được triển khai gắn với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị, sẽ tạo nên sức bật mạnh mẽ, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng ngành Hải quan Việt Nam hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp.

Mai Thảo