BTĐKT - Sau sáp nhập, xã Hải Xuân (tỉnh Ninh Bình) đang đứng trước không gian phát triển mới với nhiều lợi thế về kinh tế biển, nông nghiệp, làng nghề và hệ thống hạ tầng. Phát huy những lợi thế đó, địa phương xác định xây dựng nông thôn mới (NTM) không chỉ là hoàn thiện những công trình, tiêu chí, mà quan trọng hơn là khơi dậy sức dân, tạo sự đồng thuận và thúc đẩy phong trào thi đua trong từng thôn, từng hộ gia đình. Từ những tuyến đường được mở rộng, những vùng sản xuất được tổ chức lại đến việc nâng cao thu nhập, diện mạo nông thôn Hải Xuân đang có những chuyển biến ngày càng rõ nét.
Chung sức làm đường, mở hướng phát triển
Trong xây dựng NTM, hạ tầng luôn là một trong những yếu tố tạo nền tảng cho phát triển. Ở Hải Xuân, giá trị của những công trình ấy không chỉ nằm ở nguồn vốn đầu tư mà còn được tạo nên từ sự đồng thuận, chung sức của người dân. Khi mỗi người dân nhận thức rõ lợi ích lâu dài của cộng đồng, những việc tưởng như khó khăn lại từng bước trở thành phong trào.
Cán bộ thôn 7 đến thăm hỏi, động viên các hộ dân, nắm bắt tình hình và chia sẻ với bà con trong quá trình thực hiện giải phóng mặt bằng
Tại thôn 6, 7, người dân đang tích cực hưởng ứng chủ trương giải phóng mặt bằng để mở rộng, nâng cấp tuyến đường nối giữa hai thôn, đoạn đường từ Xuân Cường đến đường 488C. Tuyến đường dự kiến có chiều dài khoảng 1,3 km, mặt đường rộng khoảng 6 m, trên tuyến có hơn 30 hộ dân sinh sống. Để có mặt bằng thực hiện dự án, nhiều hộ dân đã tự nguyện hiến một diện tích đất lớn. Tiêu biểu, hộ ông Vũ Văn Tình hiến khoảng 120 m² đất; hộ ông Nguyễn Văn Toán hiến khoảng 150 m² đất để phục vụ việc mở rộng, nâng cấp tuyến đường.
Những diện tích đất được người dân tự nguyện nhường lại không chỉ có ý nghĩa về mặt vật chất. Đó còn là biểu hiện sinh động của tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, cho thấy khi chủ trương xây dựng NTM gắn với lợi ích thiết thực của người dân, phong trào thi đua có thể lan tỏa từ những việc rất cụ thể trong cuộc sống.
Câu chuyện ở thôn 6, 7 cũng là một trong những minh chứng cho cách Hải Xuân đang huy động nguồn lực xây dựng NTM. Thay vì chỉ trông chờ vào nguồn vốn đầu tư, địa phương chú trọng phát huy nội lực, vận động nhân dân cùng tham gia, cùng bàn bạc và cùng hưởng lợi từ những công trình được triển khai.
Tại thôn 16, tinh thần ấy được thể hiện qua việc hoàn thành 9 tuyến đường nội đồng và 7 tuyến đường xóm với tổng chiều dài 4 km trong năm qua, từ nguồn kinh phí hỗ trợ của Nhà nước và nhân dân đóng góp. Những con đường mới không chỉ góp phần làm thay đổi diện mạo làng quê mà còn trực tiếp phục vụ sản xuất.
Khi đường nội đồng được bê tông hóa, máy gặt, máy cấy có thể đi thẳng ra ruộng; nông sản được vận chuyển thuận lợi hơn, tư thương có điều kiện đến tận chân đồng thu mua. Từ đó, thời gian, công sức và chi phí sản xuất của người dân được giảm bớt, hiệu quả kinh tế được nâng lên.
Có thể thấy, mỗi tuyến đường ở Hải Xuân đều đang mang một ý nghĩa vượt ra ngoài giá trị của một công trình giao thông. Đường mở đến đâu, không gian sản xuất, giao thương và đời sống được mở rộng đến đó. Chính vì vậy, thi đua xây dựng NTM ở địa phương không dừng lại ở việc làm cho làng quê khang trang hơn mà hướng tới tạo dựng những điều kiện thuận lợi để người dân phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập.
Trong 6 tháng đầu năm, xã đã hoàn thiện giải ngân hỗ trợ nhân dân hơn 12,6 tỷ đồng để nâng cấp các công trình nông thôn mới. Nguồn lực được tập trung cho những công trình thiết thực đang tạo thêm nền tảng để Hải Xuân tiến tới xây dựng xóm thông minh, xóm kiểu mẫu, từng bước nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM.
Thi đua phát triển kinh tế, nâng chất lượng nông thôn mới
Nếu hạ tầng là nền tảng thì nâng cao thu nhập, tạo việc làm và cải thiện đời sống chính là thước đo quan trọng của chất lượng NTM. Bởi vậy, cùng với hoàn thiện hệ thống giao thông, Hải Xuân đang tập trung thúc đẩy sản xuất, khuyến khích người dân đổi mới tư duy, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật và khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Sau sáp nhập, địa phương có hơn 500 ha diện tích mặt nước, trong đó khoảng 140 ha được đầu tư theo mô hình thâm canh và bán thâm canh. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế thủy sản, đồng thời mở ra dư địa để người dân chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng nâng cao giá trị.
Từ thực tiễn sản xuất cho thấy, phong trào thi đua ở Hải Xuân đang được thể hiện bằng chính sự chủ động của người dân. Nhiều hộ không còn sản xuất theo lối cũ mà mạnh dạn đầu tư, ứng dụng công nghệ, kiểm soát môi trường, đa dạng hóa đối tượng nuôi nhằm nâng cao hiệu quả.
Tại thôn 12, hơn 200 hộ gắn bó với nghề nuôi trồng thủy sản đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Những mô hình nuôi được đầu tư nhà bạt, hệ thống sục khí, xử lý nước tuần hoàn giúp giảm sự phụ thuộc vào thời tiết, nâng cao hiệu quả. Gia đình anh Nguyễn Ngọc Minh là một trong những hộ mạnh dạn đầu tư và năm 2025 thu hơn 9 tấn tôm.
Mô hình nuôi tôm công nghệ cao tại thôn 12, xã Hải Xuân
Không chỉ dựa vào kinh tế thủy sản, người dân Hải Xuân còn phát huy các ngành nghề truyền thống. Làng nghề cây cảnh Tân Hùng, nay thuộc thôn 14, có lịch sử từ những năm 1960. Trong số 770 hộ dân của thôn, gần 300 gia đình làm nghề uốn tỉa, chăm sóc cây cảnh. Nghề truyền thống được duy trì không chỉ góp phần tạo việc làm, thu nhập mà còn tạo nên nét đặc trưng trong không gian nông thôn ven biển.
Tại thôn 16, nghề sản xuất hàu giống cũng đang đem lại sinh kế ổn định cho người dân. Với diện tích 2 mẫu, cơ sở của anh Dương Văn Thế mỗi năm xuất bán từ 2 - 4 vạn chùm hàu giống, giá khoảng 60.000 đồng/chùm, thị trường mở rộng từ Bắc vào Nam.
Những cách làm đó đang góp phần hình thành một nền kinh tế nông thôn đa dạng, trong đó người dân chủ động lựa chọn hướng sản xuất phù hợp, phát huy lợi thế của địa phương và nâng cao giá trị trên đất, mặt nước và nguồn lao động của gia đình.
Cùng với phát triển các ngành nghề, Hải Xuân tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, ổn định năng suất. Hầu hết các khâu sản xuất lúa đã được cơ giới hóa, từ làm đất, gieo cấy, phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy bay không người lái đến thu hoạch, phơi sấy. Địa phương hiện có hơn 522 ha rau màu cho hiệu quả kinh tế cao; duy trì 20 ha lúa sản xuất theo hướng hữu cơ được cấp mã số vùng trồng tại xóm 14, 15.
Tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ cũng tiếp tục phát triển, với 5 doanh nghiệp may mặc, giày da cùng gần một trăm HTX, cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, giải quyết việc làm tại chỗ cho hơn 5.000 lao động. Đây là yếu tố quan trọng để tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và giữ chân người lao động tại quê hương.
Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Hải Xuân lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương đặt mục tiêu tốc độ tăng giá trị sản phẩm bình quân đạt 7,2%/năm; giá trị sản phẩm trên 1 ha đất canh tác nông nghiệp, thủy sản đạt 230 triệu đồng/năm; nâng thu nhập bình quân đầu người lên 110 triệu đồng/năm và giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 0,5%.
Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, Hải Xuân tiếp tục phát huy lợi thế 8 km bờ biển, nâng cao năng lực khai thác của đội tàu hơn 100 chiếc đánh bắt xa bờ, đồng thời phát triển các sản phẩm OCOP đặc trưng của vùng ven biển.
Từ những con đường được người dân chung sức mở rộng, những diện tích đất tự nguyện hiến để phục vụ công trình, đến những cách làm mới trong sản xuất, có thể thấy phong trào thi đua xây dựng NTM ở Hải Xuân đang được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực. Sức dân không chỉ góp phần tạo nên những công trình mới mà còn trở thành động lực để chuyển đổi sản xuất, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đó cũng là nền tảng để Hải Xuân tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM theo hướng thực chất, bền vững. Khi người dân thực sự là chủ thể, khi mỗi phong trào đều gắn với lợi ích thiết thân và khi tinh thần thi đua được lan tỏa từ từng thôn, từng gia đình, mục tiêu xây dựng một vùng quê hiện đại, văn minh, giàu đẹp sẽ có thêm động lực để trở thành hiện thực.
Tuệ Minh
