BTĐKT - Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh, yêu cầu quản lý nhà nước ngày càng cao, ngành Hải quan Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, lấy hiện đại hóa, chuyển đổi số và phục vụ người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Các phong trào thi đua yêu nước được triển khai sâu rộng trong toàn ngành đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy cán bộ, công chức nỗ lực hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tạo nên nhiều dấu ấn nổi bật trên các mặt công tác.
Thứ nhất là thành tựu nổi bật trong cải cách thể chế và hoàn thiện chính sách pháp luật về Hải quan. Thời gian qua, toàn ngành Hải quan đã tập trung rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và các cam kết quốc tế. Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan được khẩn trương hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử, logistics xuyên biên giới và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ. Nhiều quy định được nghiên cứu theo hướng cắt giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Việc hoàn thiện thể chế đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho quá trình hiện đại hóa hải quan và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Thứ hai là thành tựu nổi bật trong chuyển đổi số và xây dựng Hải quan số. Đây là một trong những dấu ấn nổi bật của ngành Hải quan trong giai đoạn hiện nay. Toàn ngành đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tự động hóa vào các khâu nghiệp vụ. Hệ thống hải quan điện tử, quản lý rủi ro và giám sát tự động tiếp tục được nâng cấp, giúp xử lý nhanh khối lượng lớn tờ khai, giảm thời gian thông quan và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp. Những bước tiến trong chuyển đổi số đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, đồng thời tăng năng lực quản lý trong điều kiện lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu không ngừng gia tăng.
Thứ ba là thành tựu nổi bật trong cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi thương mại. Phong trào thi đua cải cách hành chính được triển khai sâu rộng trong toàn ngành với mục tiêu phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp. Các quy trình nghiệp vụ tiếp tục được đơn giản hóa; nhiều thủ tục được cắt giảm, tích hợp và thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử.
Cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN được vận hành ngày càng hiệu quả, góp phần giảm chi phí và thời gian cho hoạt động xuất nhập khẩu. Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt khoảng 155,73 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy hiệu quả của các giải pháp cải cách, tạo thuận lợi thương mại mà ngành Hải quan đang triển khai.
Hải quan nỗ lực phấn đấu đến năm 2030
Thứ tư là thành tựu nổi bật trong công tác thu ngân sách nhà nước. Mặc dù tình hình kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn, ngành Hải quan vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước.
Tổng trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu chịu thuế trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 61 tỷ USD, tăng 24,3% so với cùng kỳ năm trước, tạo cơ sở quan trọng để tăng thu ngân sách bền vững. Tính đến ngày 30/4/2026, số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt khoảng 166.301 tỷ đồng, bằng 36,9% dự toán và tăng 16,5% so với cùng kỳ năm 2025; riêng tháng 4 đạt gần 46.974 tỷ đồng.
Trước đó, trong 2 tháng đầu năm, số thu ngân sách đã đạt trên 70.085 tỷ đồng, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này phản ánh hiệu quả của các phong trào thi đua tăng thu, chống thất thu và quản lý chặt chẽ nguồn thu trong toàn ngành.
Thứ năm là thành tựu nổi bật trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại. Trước diễn biến ngày càng tinh vi của hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy xuyên quốc gia, lực lượng Hải quan đã chủ động triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ, tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng.
Trong những tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã phát hiện hơn 2.100 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Kết quả này khẳng định vai trò nòng cốt của hải quan trong bảo vệ an ninh kinh tế và giữ vững trật tự, an toàn xã hội.
Thứ sáu là thành tựu nổi bật trong xây dựng đội ngũ cán bộ hải quan chuyên nghiệp, liêm chính và hiện đại. Toàn ngành luôn xác định con người là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động. Các phong trào thi đua xây dựng đội ngũ cán bộ “Kỷ cương - Chuyên nghiệp - Liêm chính - Đổi mới” được triển khai sâu rộng, gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng số và ngoại ngữ được chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đồng thời, ngành tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, xây dựng hình ảnh người cán bộ Hải quan tận tụy, trách nhiệm và chuyên nghiệp.
Thứ bảy là thành tựu nổi bật trong hội nhập quốc tế và nâng cao vị thế của Hải quan Việt Nam. Ngành Hải quan đã tích cực tham gia các diễn đàn, tổ chức quốc tế và triển khai hiệu quả nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Quan hệ hợp tác với hải quan các nước và các tổ chức quốc tế tiếp tục được mở rộng, đi vào chiều sâu.
Việc trao đổi thông tin, phối hợp kiểm soát và chia sẻ kinh nghiệm quản lý hiện đại đã góp phần nâng cao năng lực quản lý theo chuẩn mực quốc tế. Kết quả là trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 345,68 tỷ USD, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả của tiến trình hội nhập và vai trò đồng hành của ngành Hải quan đối với hoạt động thương mại quốc tế.
Những thành tựu nổi bật đạt được thời gian qua là minh chứng sinh động cho tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo và quyết tâm thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của toàn ngành Hải quan.
Trong giai đoạn phát triển mới, trước yêu cầu ngày càng cao của tiến trình hội nhập quốc tế và chuyển đổi số quốc gia, ngành Hải quan tiếp tục đứng trước nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Tuy nhiên, với truyền thống vẻ vang, bản lĩnh chính trị vững vàng cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, ngành Hải quan sẽ tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng tiên phong trong cải cách hành chính, hiện đại hóa quản lý nhà nước, tạo thuận lợi thương mại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Mai Thảo
