BTĐKT - Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm đổi mới, quý III/2026, ngành Hải quan tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, từng bước hiện đại hóa hoạt động quản lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Những kết quả đạt được cho thấy vai trò quan trọng của phong trào thi đua trong thúc đẩy sáng kiến, nâng cao hiệu quả công vụ và xây dựng nền hành chính hải quan chuyên nghiệp, hiện đại.
Lấy cải cách làm động lực, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo
Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng, yêu cầu đối với ngành Hải quan không chỉ là bảo đảm quản lý chặt chẽ mà còn phải rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là những mục tiêu quan trọng để các đơn vị cụ thể hóa phong trào thi đua bằng kết quả công việc thiết thực.
Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ yêu cầu lấy tinh thần thi đua đổi mới, chuyển đổi số, tạo đột phá trong cải cách thủ tục hải quan
Quý III/2026, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế tiếp tục được Cục Hải quan chú trọng. Ngành bám sát chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức khảo sát thực tiễn tại cửa khẩu, lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật hải quan. Đáng chú ý, ngày 23/8/2026, Quốc hội thông qua Luật số 11/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Trong kỳ, Cục Hải quan hoàn thành 8 đề án trình Chính phủ, 17 đề án trình Bộ Tài chính và 42 đề án cấp Cục; tham mưu ban hành hai nghị định và trình Bộ Tài chính ban hành bốn thông tư liên quan đến quản lý hàng miễn thuế, thủ tục hành chính xuất nhập khẩu, cơ chế một cửa, cửa khẩu thông minh, xuất xứ hàng hóa và thủ tục đối với hàng hóa chuyển phát nhanh, bưu chính.
Việc chủ động rà soát, hoàn thiện các quy định từ thực tiễn cho thấy tinh thần trách nhiệm của cơ quan tham mưu, đồng thời tạo nền tảng pháp lý cho quá trình hiện đại hóa hải quan. Trong phong trào thi đua, đây là nhiệm vụ đòi hỏi mỗi đơn vị, mỗi cán bộ, công chức phải nâng cao chất lượng nghiên cứu, bám sát thực tiễn, chủ động đề xuất giải pháp và bảo đảm tính đồng bộ, khả thi của chính sách.
Cùng với xây dựng thể chế, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục ghi nhận những kết quả đáng chú ý. Thực hiện phương án tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg, Cục Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa 35/39 thủ tục hành chính trong kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, tổng kết quả đạt 123,1% kế hoạch. Phương án cắt giảm 16 điều kiện kinh doanh được điều chỉnh để đưa vào nghị quyết của Chính phủ, đạt 100% chỉ tiêu. Theo phương án tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC, ngành đã thực thi 27/39 thủ tục, đạt 69,2% kế hoạch.
Cục Hải quan cũng đưa ra khỏi danh mục 12/32 chế độ báo cáo định kỳ, giảm 37,5%; trong số 20 chế độ báo cáo còn lại, tỷ lệ báo cáo điện tử đạt 65%. Kế hoạch cải cách hành chính trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030 được ban hành, tạo cơ sở để các đơn vị triển khai nhiệm vụ theo hướng có trọng tâm, lộ trình và kết quả cụ thể.
Những con số trên phản ánh nỗ lực cắt giảm khâu trung gian, đơn giản hóa quy trình và giảm gánh nặng hành chính. Để phong trào thi đua phát huy hiệu quả, mỗi đơn vị cần tiếp tục chuyển các chỉ tiêu cải cách thành nhiệm vụ cụ thể, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ thực hiện, đồng thời lấy mức độ thuận lợi của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ đánh giá chất lượng phục vụ.
Chuyển đổi số tạo nền tảng cho hải quan hiện đại
Một trong những điểm nhấn của quý III là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng Hải quan số và phát triển các nền tảng kết nối dữ liệu. Cục Hải quan tiếp tục triển khai dự án xây dựng Hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, đồng thời xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai hai nền tảng số quốc gia gồm Hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số và Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Các hệ thống VNACCS/VCIS cùng những hệ thống công nghệ thông tin vệ tinh được duy trì hoạt động ổn định, an ninh, an toàn 24/7, góp phần bảo đảm hoạt động thông quan không bị gián đoạn. Đây là điều kiện quan trọng để ngành Hải quan nâng cao năng lực xử lý hồ sơ, quản lý hàng hóa và đáp ứng yêu cầu giao dịch ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp.
Trong triển khai Đề án 06, Cục Hải quan đã nghiệm thu dự án kết nối, tích hợp, đồng bộ dữ liệu của 100% thủ tục hành chính đang thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Ngành đồng thời đẩy nhanh các dự án xây dựng hệ thống tiếp nhận thủ tục hành chính, đăng ký và quản lý người sử dụng; kết nối 5/11 dịch vụ với C06 theo dự án kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Việc mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN cũng được triển khai. Dự án đã hoàn thành lập trình, cài đặt các thủ tục của các bộ, ngành liên quan và chức năng trao đổi chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D với ASEAN trên môi trường thử nghiệm, đang tiếp tục kiểm thử để kết nối chính thức.
Hiệu quả ứng dụng số được thể hiện rõ qua khối lượng hồ sơ trực tuyến. Trong tổng số 171 thủ tục hành chính do cơ quan Hải quan thực hiện, có 96 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 49 thủ tục trực tuyến một phần và 26 thủ tục cung cấp thông tin trực tuyến. Từ ngày 1/1 đến 14/9/2026, ngành tiếp nhận hơn 93,24 triệu hồ sơ, trong đó hơn 93,22 triệu hồ sơ trực tuyến.
Kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang trở thành phương thức quan trọng để đổi mới hoạt động quản lý, giảm tiếp xúc trực tiếp và nâng cao khả năng phục vụ. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng số lượng hồ sơ trực tuyến mà còn phải bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, dữ liệu chính xác, quy trình thuận tiện và khả năng liên thông thực chất giữa các cơ quan.
Lan tỏa tinh thần trách nhiệm, thi đua hoàn thành nhiệm vụ
Bên cạnh cải cách và chuyển đổi số, Cục Hải quan tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua hướng dẫn nghiệp vụ, hội nghị đối thoại và phối hợp với các hiệp hội. Trong quý III, ngành tham mưu xử lý dứt điểm 46 vướng mắc, kiến nghị trong lĩnh vực quản lý hải quan theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ. Việc duy trì đối thoại, tiếp nhận phản ánh và xử lý kiến nghị là biểu hiện cụ thể của tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp.
Tại hội nghị giao ban, lãnh đạo các đơn vị đã báo cáo tiến độ triển khai nhiệm vụ, làm rõ những khó khăn và cam kết nỗ lực hoàn thành mục tiêu công tác những tháng cuối năm. Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ yêu cầu toàn ngành tập trung nguồn lực cho các dự án công nghệ thông tin, Hải quan số, mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia, kết nối Cơ chế một cửa ASEAN và đẩy nhanh các nhiệm vụ thuộc Đề án 06. Đồng thời, tiếp tục mở rộng mô hình thông quan tập trung theo kế hoạch, hoàn thiện đề án kiểm tra chuyên ngành và rút ngắn thời gian thông quan tại cửa khẩu.
Để hoàn thành các nhiệm vụ này, phong trào thi đua cần hướng mạnh vào chất lượng và hiệu quả thực chất; khuyến khích cán bộ, công chức đề xuất sáng kiến, cải tiến quy trình, nâng cao kỹ năng số và chủ động phối hợp liên ngành. Các đơn vị cần kịp thời biểu dương tập thể, cá nhân có cách làm hiệu quả, sáng kiến thiết thực; đồng thời lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ, tinh thần phục vụ và ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương làm căn cứ đánh giá.
Với quyết tâm đổi mới, ngành Hải quan đang từng bước chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu, công nghệ và phân tích rủi ro. Khi thi đua được gắn với cải cách, sáng tạo và trách nhiệm công vụ, mỗi nhiệm vụ hoàn thành sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tạo thuận lợi thương mại và xây dựng lực lượng Hải quan chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
PV
