BTĐKT - Từ 0,5 ha đất canh tác ban đầu, bằng tinh thần dám nghĩ, dám làm và tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua lao động, sản xuất, ông Tống Viết Vinh (phường Yên Thắng, tỉnh Ninh Bình) từng bước hình thành vùng sản xuất rau màu công nghệ cao rộng 5 ha. Mô hình đạt doanh thu hơn 8 tỷ đồng, lợi nhuận 1,6 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 8 - 10 lao động địa phương. Năm 2026, ông được bình chọn danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới”.

Ông Tống Viết Vinh bên khu nông nghiệp công nghệ cao

Sau khi rời quân ngũ năm 1988, ông Vinh trở về quê và bắt đầu hành trình lập nghiệp bằng nhiều công việc khác nhau, từ buôn bán nông sản đến tìm kiếm những hướng phát triển kinh tế phù hợp. Chính quá trình trải nghiệm đó giúp ông nhận thấy muốn nâng cao thu nhập từ nông nghiệp thì không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm sản xuất truyền thống mà cần thay đổi phương thức tổ chức sản xuất.

Năm 2013, khi tỉnh Ninh Bình triển khai chủ trương dồn điền đổi thửa gắn với chỉnh trang đồng ruộng, ông Vinh đã chủ động nắm bắt cơ hội. Toàn bộ 0,5 ha đất canh tác của gia đình được dồn đổi thành một thửa liền khoảnh. Đây là bước khởi đầu cho quá trình tích tụ ruộng đất và xây dựng vùng sản xuất tập trung sau này.

Thời gian đầu, gia đình ông chủ yếu trồng ngô, lạc, đậu đỗ... Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế chưa cao. Từ thực tế sản xuất, ông bắt đầu tìm hướng thay đổi. Năm 2014, thông qua các chương trình tham quan, học tập mô hình do Hội Nông dân huyện Yên Mô (cũ) tổ chức ở trong và ngoài tỉnh, ông Vinh tiếp cận nhiều cách làm mới trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các mô hình ứng dụng công nghệ cao. Việc học hỏi từ thực tiễn đã giúp ông có thêm cơ sở để lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện đất đai, lao động và thị trường.

Đầu năm 2015, ông quyết định thuê thêm 2 ha đất của các hộ liền kề để mở rộng diện tích sản xuất. Hệ thống tưới tiết kiệm được đưa vào sử dụng; những cây trồng có giá trị như dưa lê, dưa chuột bao tử, bí đỏ... được lựa chọn thay thế dần những cây trồng hiệu quả thấp.

Từ những kết quả ban đầu, ông tiếp tục chuyển nhượng và thuê thêm đất. Đến nay, tổng diện tích canh tác tập trung của gia đình đạt 5 ha, hình thành vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.

Từ đổi mới phương thức sản xuất đến hiệu quả kinh tế

Điểm nổi bật trong cách làm của ông Tống Viết Vinh là luôn gắn phong trào thi đua lao động, sản xuất với yêu cầu nâng cao chất lượng và giá trị nông sản. Thay vì chạy theo sản lượng, gia đình ông lựa chọn hướng sản xuất an toàn, bền vững, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu của thị trường.

Trên toàn bộ 5 ha rau, củ, quả, gia đình ông không sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật độc hại. Phân hữu cơ ủ hoai mục được sử dụng để cải tạo đất, cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng; kết hợp phủ màng nhằm hạn chế cỏ dại và giữ ẩm.

Theo ông Vinh, chất lượng sản phẩm phải được đặt lên hàng đầu để bảo đảm sức khỏe cho người sản xuất, người lao động và người tiêu dùng, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Quan điểm đó được cụ thể hóa bằng việc đầu tư đồng bộ cho quy trình sản xuất.

Trang trại được lắp đặt hệ thống tưới tự động, sử dụng nguồn nước đã qua bể lắng, lọc. Ông đầu tư xây dựng 1 ha nhà màng nhằm hạn chế tác động của thời tiết, côn trùng gây hại; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi quá trình sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh.

Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất từng bước tạo nền tảng để sản phẩm nâng cao uy tín trên thị trường. Năm 2019, mô hình rau, củ, quả của gia đình được Hội Nông dân tỉnh Ninh Bình hỗ trợ cấp tem truy xuất nguồn gốc. Đến năm 2020, sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Không chỉ chú trọng khâu sản xuất, gia đình ông Vinh còn thực hiện các quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm trong quá trình thu hoạch, sơ chế và bảo quản. Nông sản được bảo quản trong kho lạnh trước khi đưa ra thị trường. Nhờ chất lượng được kiểm soát, sản phẩm của trang trại được nhiều công ty, trường học và cửa hàng nông sản an toàn trên địa bàn tỉnh lựa chọn.

Hiệu quả của hướng đi này được thể hiện rõ qua kết quả sản xuất, kinh doanh. Năm 2025, mô hình rau màu công nghệ cao của gia đình ông Tống Viết Vinh đạt doanh thu hơn 8 tỷ đồng, lợi nhuận 1,6 tỷ đồng.

Đây là kết quả nổi bật của quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ phương thức canh tác truyền thống sang ứng dụng công nghệ và tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường. Quan trọng hơn, mô hình đã chứng minh khả năng tạo ra giá trị cao từ chính nguồn lực đất đai ở địa phương khi người nông dân biết tích tụ ruộng đất, lựa chọn cây trồng phù hợp và mạnh dạn đầu tư.

Lan tỏa tinh thần thi đua từ hiệu quả sản xuất

Hiệu quả của mô hình không chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận mà còn thể hiện ở những giá trị xã hội được tạo ra. Hiện trang trại duy trì việc làm thường xuyên cho 8 - 10 lao động, với mức thu nhập bình quân khoảng 8 triệu đồng/người/tháng.

Trong số những lao động gắn bó với trang trại có bà Nguyễn Thị Ngần, một phụ nữ đơn thân, thuộc hộ cận nghèo tại địa phương. Nhờ có việc làm ổn định và tích lũy qua nhiều năm, bà Ngần đã cải thiện thu nhập, xây được ngôi nhà mới và thoát diện hộ cận nghèo.

Từ hiệu quả của mô hình, ông Vinh tiếp tục hướng đến những cách làm mới. Gia đình đang có kế hoạch mở rộng sản xuất theo hướng kết hợp du lịch trải nghiệm nông nghiệp, với các hạng mục như khu đóng gói, kho lạnh bảo quản và nhà trưng bày sản phẩm. Qua đó, du khách có thể tham quan, trải nghiệm hái quả và mua sản phẩm ngay tại vườn.

Tinh thần thi đua của người nông dân còn được thể hiện ở trách nhiệm với cộng đồng. Bên cạnh phát triển kinh tế gia đình, ông Vinh tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo tại địa phương.

Từ một hộ sản xuất nhỏ, bằng sự chủ động, sáng tạo và tinh thần không ngừng đổi mới, ông Vinh đã từng bước nâng tầm giá trị trên đồng đất quê hương. Hiệu quả từ mô hình không chỉ mang lại thu nhập, tạo việc làm cho lao động địa phương mà còn cho thấy khi người nông dân mạnh dạn thay đổi tư duy, ứng dụng khoa học kỹ thuật và thi đua làm giàu chính đáng, nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành hướng phát triển bền vững. Những cách làm hiệu quả như vậy đang góp thêm động lực để phong trào thi đua lao động, sản xuất ngày càng lan tỏa, tạo sức bật cho nông nghiệp và nông thôn Ninh Bình trong giai đoạn mới.

Tùng Chi