BTĐKT - Trong tiến trình cải cách hành chính, hiện đại hóa nền công vụ và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, ngành Hải quan Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình “Hải quan thông minh” theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Việc triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung từ ngày 1/6/2026 tại Chi cục Hải quan khu vực III được xem là một dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới toàn diện của ngành.
Không chỉ là bước cải cách về tổ chức bộ máy và quy trình nghiệp vụ, mô hình mới còn thể hiện quyết tâm chính trị, tinh thần thi đua đổi mới sáng tạo và nỗ lực chuyển đổi số mạnh mẽ của toàn ngành Hải quan nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Theo Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn, việc triển khai mô hình thông quan tập trung xuất phát từ yêu cầu thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ngành Hải quan đang hướng tới mục tiêu số hóa toàn diện hồ sơ, quy trình nghiệp vụ, từng bước xây dựng môi trường hải quan phi giấy tờ, hiện đại và thông minh.
Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn
Trong bối cảnh khối lượng công việc tăng trung bình từ 10 - 15% mỗi năm, trong khi yêu cầu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động ngày càng cao, việc đổi mới mô hình quản lý trở thành yêu cầu tất yếu. Mô hình thông quan tập trung được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Điểm nổi bật của mô hình này là toàn bộ hoạt động kiểm tra hồ sơ được tập trung tại Đội Thông quan, thay vì phân tán tại nhiều đơn vị hải quan cửa khẩu như trước đây. Các đơn vị hải quan cửa khẩu sẽ tập trung thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa, giám sát hải quan và thủ tục vận chuyển chịu sự giám sát hải quan.
Việc chuyên môn hóa, chuyên sâu hóa từng khâu nghiệp vụ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng xử lý công việc mà còn tạo sự thống nhất trong thực hiện thủ tục hải quan. Đối với doanh nghiệp, mô hình mới giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, giảm tiếp xúc trực tiếp và nâng cao tính minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính.
Đặc biệt, các hoạt động trao đổi thông tin giữa người khai hải quan và cơ quan hải quan sẽ được thực hiện chủ yếu thông qua hệ thống điện tử. Hoạt động tham vấn giá cũng từng bước chuyển sang hình thức gián tiếp, hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp giữa công chức hải quan và doanh nghiệp. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch theo đúng định hướng Hải quan số, Hải quan thông minh.
Từ 1/6/2026, mô hình thông quan tập trung sẽ được triển khai thí điểm tại Chi cục Hải quan khu vực III
Để triển khai hiệu quả mô hình mới, Chi cục Hải quan khu vực III đã chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Cục Hải quan xây dựng quy trình nghiệp vụ, chuẩn bị cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và bố trí nguồn nhân lực phù hợp tại Đội Thông quan. Đồng thời, đơn vị cũng phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ phận nhằm bảo đảm quá trình vận hành thông suốt, hiệu quả.
Song song với việc hoàn thiện hệ thống nội bộ, đơn vị còn tăng cường tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn cộng đồng doanh nghiệp về những điểm mới trong khai báo hải quan, đặc biệt là việc sử dụng mã Đội Thông quan và tài khoản thu nộp ngân sách mới. Qua đó thể hiện tinh thần đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thích ứng với mô hình quản lý hiện đại.
Có thể khẳng định, việc triển khai mô hình thông quan tập trung không đơn thuần là thay đổi phương thức làm việc mà còn là bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy quản lý của ngành Hải quan: Từ quản lý truyền thống sang quản lý số; từ thủ công sang tự động hóa; từ phân tán sang tập trung, chuyên nghiệp.
Với quyết tâm cao, tinh thần thi đua đổi mới sáng tạo và sự đồng lòng của toàn ngành, mục tiêu xây dựng Hải quan Việt Nam hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thông minh đến năm 2030 đang từng bước trở thành hiện thực. Đây không chỉ là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Thục Anh
