BTĐKT - Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: "Thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ là những người có công với nước, với dân. Vì vậy, bổn phận của chúng ta là phải biết ơn, phải thương yêu và giúp đỡ họ". Lời dạy của Người đã trở thành kim chỉ nam cho phong trào "Đền ơn đáp nghĩa", "Uống nước nhớ nguồn", được các cấp, các ngành và toàn xã hội triển khai sâu rộng, góp phần chăm lo người có công với cách mạng, tri ân các Anh hùng liệt sĩ bằng những việc làm thiết thực.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chỉ đạo mở rộng hiệu quả của công tác phối hợp khi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Trong dòng chảy của phong trào thi đua yêu nước, việc đổi mới phương thức thực hiện nhiệm vụ, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã mở ra hướng đi mới, mang lại hiệu quả thiết thực. Tiêu biểu là mô hình ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh do Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) triển khai. Đây là mô hình tiêu biểu, thể hiện tinh thần đổi mới, sáng tạo trong thực hiện phong trào thi đua "Đền ơn đáp nghĩa", đồng thời khẳng định quyết tâm của Thành phố Hồ Chí Minh trong thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.
Mô hình được triển khai trên cơ sở thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả Chiến dịch "500 ngày đêm hoàn thành cơ bản việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin". Đây cũng là một trong những cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ có quy mô lớn nhất tại khu vực nội đô trong nhiều năm qua.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dâng hoa, dâng hương tại bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng ngày 06/7/2026
Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng được xác định là khu vực có các hố chôn tập thể liệt sĩ sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968. Trải qua gần sáu thập kỷ, quá trình đô thị hóa cùng sự thiếu hụt tư liệu khiến việc xác định vị trí các hố chôn gặp nhiều khó khăn. Nếu trước đây việc tìm kiếm chủ yếu dựa vào tài liệu lịch sử và lời kể của nhân chứng thì hiện nay, với sự hỗ trợ của khoa học, công nghệ hiện đại, công tác khảo sát đã có bước chuyển mạnh mẽ về chất lượng và hiệu quả.
Điểm nổi bật của mô hình là lần đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh nhiều công nghệ địa vật lý hiện đại được ứng dụng đồng bộ trong khảo sát hiện trường như radar xuyên đất, đo điện trở suất, phân tích địa tầng, xử lý dữ liệu số và mô hình hóa không gian ba chiều nhằm phát hiện các dị thường dưới lòng đất, khoanh vùng chính xác vị trí nghi có hố chôn tập thể trước khi tiến hành khai quật.
Việc ứng dụng các giải pháp công nghệ hiện đại đã góp phần nâng cao độ chính xác trong khảo sát, rút ngắn thời gian thực hiện, giảm phạm vi đào bới, hạn chế ảnh hưởng đến hạ tầng đô thị và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Quan trọng hơn, các kết quả khảo sát được xây dựng trên cơ sở khoa học, tạo tiền đề thuận lợi cho việc quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Không chỉ đổi mới trong khảo sát thực địa, mô hình còn triển khai đồng bộ việc chuẩn hóa, số hóa và tích hợp cơ sở dữ liệu về hồ sơ liệt sĩ, phiên hiệu đơn vị, bản đồ tác chiến, tư liệu lịch sử, không ảnh qua các thời kỳ cùng các thông tin do nhân chứng cung cấp. Dữ liệu được đối chiếu, phân tích trên nền tảng số, góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ sau khi quy tập.
Việc kết hợp giữa khoa học, công nghệ với các nguồn tư liệu lịch sử đã tạo nên quy trình tìm kiếm khách quan, có cơ sở khoa học và độ tin cậy cao. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức tìm kiếm truyền thống sang phương pháp ứng dụng dữ liệu số và công nghệ hiện đại, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đưa hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh về nơi quy tập
Thành công của mô hình còn đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Quốc phòng, Quân khu 7, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Chỉ đạo 515 các cấp, các trường đại học, các nhà khoa học và chuyên gia công nghệ. Sự liên kết giữa các lực lượng đã hình thành quy trình thống nhất từ khảo sát, phân tích dữ liệu, khai quật đến giám định và quản lý thông tin, phát huy sức mạnh tổng hợp trong thực hiện nhiệm vụ.
Không chỉ mang lại hiệu quả về chuyên môn, mô hình còn có ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là sự tri ân thiết thực đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời góp phần xoa dịu nỗi đau của thân nhân liệt sĩ.
Đây cũng là minh chứng sinh động cho thấy phong trào thi đua "Đền ơn đáp nghĩa" ngày càng được nâng lên về chất lượng thông qua việc ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thi đua không chỉ là tinh thần trách nhiệm, mà còn là khát vọng tìm ra những giải pháp mới để thực hiện hiệu quả hơn các nhiệm vụ chính trị, phục vụ nhân dân và đất nước.
Mô hình ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã khẳng định giá trị thực tiễn và khả năng nhân rộng trên phạm vi cả nước. Đây là điển hình tiêu biểu trong thực hiện phong trào thi đua yêu nước, góp phần đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực nâng cao chất lượng công tác chính sách đối với người có công.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục phát hiện, bồi dưỡng và nhân rộng những mô hình sáng tạo như vậy sẽ góp phần lan tỏa sâu rộng phong trào thi đua "Đền ơn đáp nghĩa", khơi dậy trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và chăm lo người có công với cách mạng. Đó không chỉ là sự tri ân đối với quá khứ, mà còn là trách nhiệm của hôm nay đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc, góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" – giá trị bền vững của dân tộc Việt Nam.
Xuân Phúc
