BTĐKT - Từ những căn phòng học chuyên Vật lý sáng đèn đến tối muộn của Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), thầy giáo Lê Xuân Bảo đã lặng lẽ ươm mầm và chắp cánh cho nhiều thế hệ học sinh vươn tới đỉnh cao tại các kỳ thi quốc gia và Olympic quốc tế. Đặc biệt, năm 2025, học trò do thầy trực tiếp dìu dắt đã xuất sắc mang về tấm Huy chương Vàng duy nhất cho đoàn Việt Nam tại Olympic Vật lý quốc tế. Phía sau những vinh quang lấp lánh ấy là cả một hành trình bền bỉ, tận tâm và ngọn lửa đam mê khoa học chưa bao giờ vơi cạn của người thầy xứ Nghệ.
Từ lớp học chuyên đến đấu trường quốc tế
Trong hành trình chinh phục đỉnh cao tri thức, thành quả của người học trò không chỉ kết tinh từ tư chất thông minh, mà còn mang đậm dấu ấn của người thầy định hướng, dìu dắt và đồng hành. Với thầy giáo Lê Xuân Bảo, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Vật lý chưa bao giờ là công việc của những con số khô khan, mà là một chặng đường dài đòi hỏi sự kiên nhẫn, phương pháp đúng đắn và tinh thần tự học hỏi không ngừng.
Thầy Lê Xuân Bảo và các học sinh Nguyễn Thế Quân, Phạm Quang Triết tại Kỳ thi Olympic Vật lý châu Á - Thái Bình Dương năm 2025 (Ảnh: Mỹ Hà)
Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, những “trái ngọt” liên tiếp đã khẳng định dấu ấn chuyên môn sâu sắc của thầy Bảo. Các học trò do thầy trực tiếp giảng dạy và bồi dưỡng đã mang về 17 giải học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý (gồm 5 giải Nhất, 5 giải Nhì, 5 giải Ba và 2 giải Khuyến khích). Vươn ra biển lớn, các em tiếp tục ghi danh trên bảng vàng quốc tế với 6 tấm huy chương: 3 huy chương tại Olympic Vật lý châu Á (1 Vàng, 1 Bạc, 1 Đồng), 2 Huy chương Bạc tại Olympic Vật lý châu Âu và đỉnh cao là tấm Huy chương Vàng tại Olympic Vật lý quốc tế năm 2025.
Điều đáng trân quý là những thành tích ấy không phải là sự bùng nổ nhất thời của một vài cá nhân, mà là dòng chảy tiếp nối vững vàng qua từng thế hệ. Học sinh được thầy phát hiện từ những kỳ thi cấp tỉnh, từng bước trui rèn qua kỳ thi quốc gia, rồi tự tin bước vào đội tuyển Việt Nam tranh tài ở đấu trường khu vực và thế giới.
Chia sẻ về sự kế thừa này, thầy Bảo cho biết: “Đưa học sinh ra biển lớn không thể là chuyện ngày một ngày hai. Đó là cả một quá trình chuẩn bị có hệ thống, nơi các em không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn phải được rèn giũa cả tư duy độc lập và bản lĩnh vững vàng trước mọi áp lực của các kỳ thi lớn”.
Sự đồng đều và vững chắc ấy hiện lên rõ nét qua từng năm học. Năm học 2023 - 2024, tập thể lớp 11A3 (K51) do thầy phụ trách có 100% học sinh đạt học lực xuất sắc, giành 4 Huy chương Vàng và 2 Huy chương Bạc tại kỳ thi Olympic Khoa học tự nhiên. Cũng trong năm ấy, sát cánh cùng các đồng nghiệp trong tổ Vật lý, thầy đã góp phần đưa cả 10/10 học sinh đội tuyển của trường dự thi học sinh giỏi quốc gia đều đạt giải.
Từ “cái nôi” này, hai gương mặt xuất sắc đã bước ra đấu trường quốc tế năm 2024: Em Nguyễn Thế Quân giành Huy chương Đồng Olympic Vật lý châu Á tại Malaysia và em Phan Quang Triết giành Huy chương Bạc Olympic Vật lý châu Âu tại Georgia. Nhớ lại thời điểm đó, thầy Bảo mỉm cười tự hào: “Tấm huy chương của Quân ở Malaysia và của Triết ở Georgia năm ấy giống như những bước chạy đà hoàn hảo. Quan trọng hơn cả giải thưởng, các em đã vượt qua được tâm lý bỡ ngỡ để sẵn sàng cho những mục tiêu xa hơn”.
Đúng như kỳ vọng của người thầy, đến năm học 2024 - 2025, những hạt mầm ấy đã vươn mình mạnh mẽ. Lớp 12A3 đạt thành tích tuyệt đối khi cả 29/29 học sinh dự thi học sinh giỏi tỉnh đều đạt giải (4 giải Nhất, 23 giải Nhì, 1 giải Ba, 1 giải Khuyến khích). Tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, học trò của thầy tiếp tục mang về 3 giải Nhất, 1 giải Nhì và 2 giải Ba; trong đó Nguyễn Thế Quân, Trần Nguyên Khải và Trần Chu Lai lần lượt giữ các vị trí thứ 2, thứ 3 và thứ 4 toàn quốc.
Mùa hè năm 2025 thực sự trở thành mùa quả ngọt rực rỡ nhất. Tại Olympic Vật lý châu Á ở Saudi Arabia, Nguyễn Thế Quân xuất sắc giành Huy chương Vàng với điểm số cao nhất đoàn Việt Nam (điểm thực nghiệm xếp thứ 3 toàn giải), còn Phan Quang Triết giành Huy chương Bạc. Cùng lúc đó, tại Bulgaria, Trần Nguyên Khải cũng mang về tấm Huy chương Bạc Olympic Vật lý châu Âu.
Đặc biệt, tại đấu trường danh giá nhất - Olympic Vật lý quốc tế năm 2025 tổ chức tại Pháp, Nguyễn Thế Quân đã làm nức lòng giới chuyên môn và người hâm mộ khi giành tấm Huy chương Vàng duy nhất của đoàn Việt Nam, với điểm thi thực nghiệm xuất sắc đứng thứ 2 toàn giải.
Đổi mới phương pháp, lan tỏa tinh thần thi đua dạy tốt
Để học trò có thể sải cánh vươn xa ở những sân chơi trí tuệ đỉnh cao, người thầy hiểu rằng lối mòn “thầy đọc - trò chép” hay giải bài theo khuôn mẫu là hoàn toàn không đủ. Bởi vậy, thầy Bảo luôn trăn trở xây dựng một lộ trình học tập toàn diện, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý thuyết, thực nghiệm và khả năng tự nghiên cứu.
Trong các giờ học về cơ học, nhiệt học, điện từ học, quang học hay vật lý hiện đại, phòng học của thầy Bảo luôn giống như một buổi thảo luận khoa học mở. “Tôi luôn nói với học trò rằng, đừng cố học thuộc lòng công thức hay giải đi giải lại những dạng bài quen thuộc. Hãy nhìn vào bản chất của hiện tượng, mạnh dạn đặt câu hỏi “tại sao” và tìm ra nhiều lối đi cho một bài toán. Khi tự mình tìm tòi thông qua các phần mềm mô phỏng hay tài liệu chuyên sâu, kiến thức mới thực sự thuộc về các em”, thầy Bảo bộc bạch về triết lý giảng dạy của mình.
Không chỉ đòi hỏi sự nỗ lực ở học trò, chính bản thân người thầy cũng tự đặt mình vào một hành trình khổ luyện. Nhận thấy rào cản lớn nhất trong việc tiếp cận kho tàng tri thức Vật lý thế giới là ngôn ngữ, thầy Bảo đã quyết tâm theo học văn bằng hai tiếng Anh và tự học thêm tiếng Trung.
Bồi dưỡng học sinh giỏi là một cuộc chạy marathon dài hơi và đầy áp lực. Vì thế, bên cạnh vai trò của một người truyền thụ tri thức, thầy Bảo còn là một người bạn lớn, luôn tinh tế lắng nghe và xốc lại tinh thần cho học trò sau những giờ phút căng thẳng. Sự gần gũi, khích lệ kịp thời của thầy đã giúp các em rèn luyện bản lĩnh thép và giữ trọn niềm say mê thuần khiết với khoa học.
Không giữ những kinh nghiệm quý báu cho riêng mình, ngọn lửa đổi mới của thầy Bảo còn lan tỏa mạnh mẽ tới các đồng nghiệp thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, hội thảo, tập huấn và xây dựng ngân hàng câu hỏi của nhà trường. Ngoài giờ lên lớp, thầy tích cực tham gia công tác xây dựng, thẩm định đề thi, chấm thi và đóng góp ý kiến cho các tài liệu giáo dục chuyên sâu.
Ghi nhận những cống hiến bền bỉ và thầm lặng ấy, trong hai năm học 2023 - 2024 và 2024 - 2025, thầy Lê Xuân Bảo liên tiếp đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, được Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia, khu vực và quốc tế. Đặc biệt, thầy đã vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba cao quý năm 2025.
Từ những giải thưởng quốc gia đến những tấm huy chương Olympic quốc tế lấp lánh, thành quả lớn nhất đọng lại không chỉ là bảng vàng thành tích, mà là sự trưởng thành vượt bậc về tư duy và bản lĩnh của bao thế hệ học trò. Với thầy giáo Lê Xuân Bảo, danh hiệu lớn nhất của cuộc đời làm nghề có lẽ chính là ánh mắt say mê của học sinh trong mỗi giờ lên lớp, là khát vọng tiếp tục vun đắp nên những tài năng trẻ cho nền khoa học Việt Nam.
Tùng Chi
